fbpx

Bài viết

Tham khảo các bài viết của trung tâm để lựa chọn đúng dịch vụ

Nghị luận về truyện ngắn “Chiếc lược ngà”

Nghị luận về truyện ngắn “Chiếc lược ngà” là bài văn mẫu hay, là tài liệu được HSG sưu tầm giúp các bạn học sinh tổng hợp kiến thức môn văn nhằm ôn thi học kì 2, ôn thi vào lớp 10 các trường THPT. Chúc các bạn ôn tập tốt và đạt kết quả cao trong các kỳ thi sắp tới.

Đề:Suy nghĩ về tình cha con của anh Sáu và bé Thu trong đoạn trích “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng

Nếu như trong Chuyện người con gái Nam Xương tác phẩm được tác giả Nguyễn Dữ xây dựng cốt truyện trở nên hấp dẫn và đầy kịch tính nhờ những chi tiết đặc sắc như chi tiết kỳ ảo và chi tiết cái bóng thì trong Chiếc lược Ngà – Nguyễn Quang Sáng, vai trò của những chi tiết ấy cũng thể thiếu được. Và đó chính là chi tiết chiếc lược ngà cùng vết thẹo dài trên ông Sáu.

Với chi tiết Chiếc Lược ngà đây là cũng là nhan đề chính của câu chuyện. Chi tiết này mang lại nhiều ý nghĩa đối với từng nhân vật trong tác phẩm. Như với ông Sáu đây là kỷ vật duy nhất ông dành cho con, là lời hứa sẽ trở về cùng đoàn tụ với con gái, nhưng quan trọng nhất là đây là vật giúp ông gỡ rối được trong lòng mình vì khi tức giận đã đánh bé Thu. Đồng thời, chiếc lược ngà mỗi khi ông mang ra mài dũa cũng là lúc giúp ông vơi bớt nỗi nhớ con gái.

Và chi tiết chiếc lược ngà có ý nghĩa với ông Sáu bao nhiêu thì nó lại càng quan trọng với Bé Thu bấy nhiêu. Bởi đây là di vật thể hiện giấc mơ tuổi thơ về lời hứa của ông Sáu với cô bé sẽ trở về và đem mua cô một chiếc lược. Và món quà duy nhất mà cha cô để lại này nó chất chứa biết bao tình cảm của ông Sáu dành cho bé Thu, đó là tình cha con thiêng liêng và đáng quý bởi nó diễn ra vô cùng ngắn ngủi trong thời khắc mà cô bé nhận ra ba của mình nhưng đó cũng là thời khắc éo le trong cuộc chia tay của họ.

Không chỉ bé Thu hay ông Sáu, chiếc lược ngà ấy cũng vô cùng ý nghĩa với Bác Ba. Đó là sự ủy thác thiêng liêng của người bạn thân mà giây phút trước khi hy sinh ông Sáu không kịp trăn trối điều gì chỉ có thể rút chiếc lược ra và nhờ Bác Ba đem tận tay cho cô con gái bé nhỏ. Và Bác Ba đã trở thành người giúp kết nối tình cảm cha con cho ông Sáu với Bé Thu.

Nhưng đặc biệt hơn, chi tiết đặc sắc chiếc lược Ngà không chỉ có ý nghĩa với các nhân vật trong truyện mà nó là biểu tượng cho tình phụ tử thiêng liêng, giúp gắn kết các câu chuyện với nhau tạo nên một mạch câu chuyện diễn ra có sự liên kết và hấp dẫn, cảm động hơn. Và hơn hết, chiếc lược ngà đó là nhân chứng cho nỗi đau và sự hi sinh do chiến tranh gây ra.

Cùng với chi tiết chiếc lược ngà, chi tiết vết thẹo trên mặt ông Sáu song song, đồng hành góp phần làm cho câu chuyện trở nên đầy kịch tính và lôi cuốn, chạm đến trái tim người đọc hơn.

Cũng giống như chi tiết cái bóng trong Chuyện người con gái Nam Xương thì chi tiết vết thẹo đặc sắc này trong Chiếc lược Ngà đóng vai trò quan trọng cho cốt truyện, bởi đó là chi tiết thắt nút – mở nút cho câu chuyện.

Nó ý nghĩa thắt nút cho câu chuyện bởi vì chính vết thẹo mà bé Thu không nhận ra ngay từ lần gặp đầu tiên. Khi vừa thấy một đứa trẻ vui đùa trên bến, ông Sáu vội vàng gọi bé Thu và vết thẹo của ông cũng đỏ ửng lên, tình tiết này đã làm cho bé Thu hoảng sợ và chạy khóc gọi mẹ. Cảnh tượng ấy xuất hiện thật éo le, còn nỗi đau hay sự thất vọng nào bằng chính sự hoảng sợ và con gái không nhận ra ba nó. Và chính vì vết thẹo ấy mà bé Thu một mực không nhận Ba, quyết không gọi ba, bởi với cô bé người ba này không giống với ba chụp chung hình với má.

Bên cạnh thắt nút, chi tiết đặc sắc vết thẹo cũng là chi tiết mở nút cho câu chuyện. Và cho đến khi được bà ngoại giải thích vì sao trên mặt ông Sáu có thẹo là do thằng Mĩ gây nên đã góp phần giải toả sự nghi ngờ của cô bé mới 8 tuổi. Và khi mở nút cho câu chuyện từ chi tiết vết thẹo, kịch tính của câu chuyện như được đẩy cao trào lên khi cô bé nhận ra ba mình trong thời khắc của một cuộc chia tay. Cô nhận ra ba mình và không muốn xa lìa ông, nên cô bé có những cử chỉ trái ngược với ban đầu của câu chuyện, nếu như trước đây vết thẹo làm cô sợ thì cô bé lại càng yêu vết thẹo ấy, cô hôn lên trán, lên má và cả lên vết thẹo dài của ba mình.

Cũng từ chi tiết mở nút ấy, ta nhận ra được nhiều điều hơn về nhân vật cũng như chủ đề tư tưởng của tác phẩm. Với ông sáu, vết thẹo là dấu vết của chiến tranh, là minh chứng cho lòng dũng cảm và sự hy sinh của một chiến sĩ cách mạng. Đồng thời nó là rào cản làm ông mất đi 3 ngày không được làm cha. Còn với bé Thu, nó thể hiện được cá tính mạnh mẽ và cùng tình yêu sâu sắc của cô bé dành cho ba vô cùng lớn. Còn với nội dung, chủ đề tư tưởng của tác phẩm, chi tiết vết thẹo là minh chứng cho những nỗi đau trong chiến tranh đồng thời khẳng định tình phụ tử thiêng liêng, vĩnh cửu và mạnh liệt, nó không thể bị hủy diệt cho dù chiến tranh có xảy ra.

Như vậy, qua hai chi tiết đặc sắc như chiếc lược Ngà và vết thẹo đã góp phần làm cho câu chuyện trở nên kịch tính, hấp dẫn và ý nghĩa hơn. Đặc biệt nó đã khẳng định được tình yêu cha con thật thiêng liêng và đáng trân quý ở mọi hoàn cảnh, đó cũng là tư tưởng mà tác giả Nguyễn Quang Sáng muốn gửi đến qua tác phẩm “Chiếc lược Ngà”.

Trong mưa bom lửa đạn, trong chất cay xè của mùi thuốc súng, tình cảm cao đẹp nhất của tình đồng chí đồng đội trào dâng. Những bùi ngùi dấu tận đáy lòng của những người cha lên đường chiến đấu gởi lại quê hương đứa con thân yêu nhất của mình để rồi trong giờ phút hiếm hoi giữa cuộc hành quân nỗi nhớ con không còn dấu được. Tình cảm thiêng liêng ấy càng mãnh liệt hơn trong tác phẩm “Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng.

Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932, quê ở huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Trong kháng chiến chống Pháp, ông tham gia bộ đội, hoạt động ở chiến trường Nam Bộ. Từ sau năm 1945, tập kết ra Bắc Nguyễn Quang Sáng bắt đầu viết văn. Những năm chống Mĩ, ông trở về Nam Bộ tham gia kháng chiến và tiếp tục sáng tác văn học. Tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng thuộc nhiều thể loại: Truyện ngắn có “Con chim vàng”, “Người quê hương”, “Chiếc lược ngà”, “Người đàn bà đức hạnh”, “Vẽ lại bức tranh xưa”…

Các tiểu thuyết “Đất lửa”, “Mùa gió chướng”, “Dòng sông thơ ấu” được nhiều độc giả biết đến và đặc biệt là kịch bản phim nổi tiếng “Một thời để nhớ một thời để yêu”. Có lẽ vì sinh ra, lớn lên và hoạt động chủ yếu ở chiến trường miền Nam nên các tác phẩm của ông hầu như chỉ viết về cuộc sống và con người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hòa bình.

“Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng là một truyện ngắn viết về tình phụ tử sâu nặng của cha con ông Sáu sau chiến tranh. Đây là một truyện ngắn giản dị nhưng chứa đầy sức bất ngờ như ta thường thấy ở văn của Nguyễn Quang Sáng. Đoạn trích đã cho thấy một khoảnh khắc nhỏ mà trong đó có sự cao cả thiêng liêng về tình phụ tử .

“Chiếc lược ngà ” được viết vào năm 1966 khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam Bộ và được đưa vào tập truyện cùng tên. Nội dung văn bản trong là cuộc gặp gỡ của anh Sáu – một người xa nhà đi kháng chiến. Mãi khi con gái lên tám tuổi, anh mới có dịp về thăm nhà, thăm con. Bé Thu – con gái anh không nhận cha , trái lại đã đối xử lạnh nhạt, có lúc vô lễ với cha. Điều đó làm anh Sáu đau lòng, nhưng anh vẫn yêu thương con bằng tình cha con ruột thịt. Sau vài ngày ngắn ngủi sum họp gia đình, anh Sáu phải ra đi.

Đến lúc ấy Bé Thu bỗng thay đổi thái độ. Em ôm chặt lấy cha không muốn cha con phải xa nhau .Mọi người ngỡ ngàng sửng sốt. Thì ra mấy ngày trước do nhìn thấy trên mặt anh Sáu có vết sẹo lớn, bé Thu thấy anh không giống cha chụp chung ảnh với mẹ. Nhờ bà ngoại giảng giải, Thu đã hiểu ra mọi chuyện, em cất tiếng gọi “Ba…ba!..” và hẹn “Ba mua cho con một cây lược nghe!”. Ở khu căn cứ, anh Sáu dồn hết tình cảm yêu quý nhớ con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà voi để mang về tặng cô con gái bé bỏng. Nhưng trong một cuộc chiến đấu anh đã ngã xuống. Trước lúc nhắm mắt anh còn kịp trao cây lược cho người bạn, gửi về tận tay cho con. Truyện được viết theo lời kể qua cái nhìn của ông Ba – nhân vật xưng tôi. Tuy đây là một đề tài khá phổ biến trong văn chương nhưng chính vì thế mà giá trị nhân văn của truyện càng trở nên sâu sắc.

Chi tiết “vết thẹo” xuất hiện 3 lần: lần 1, phút đầu bé Thu gặp ba; lần 2, qua cuộc trò chuyện với bà ngoại; lần 3, Thu nhận ra ba, hôn cùng khắp, hôn cả vết thẹo.

Vết thẹo trên gương mặt ông Sáu là chi tiết nghệ thuật độc đáo, vừa thắt nút truyện, đẩy mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm, lại vừa mở nút truyện. Vì vết thẹo mà bé Thu không nhận ra ba, đối xử với ba một cách lạnh lùng, cự tuyệt. Khi được bà ngoại giải thích về vết thẹo trên gương mặt ba, mối nghi ngờ của bé Thu về ông Sáu đã được giải toả, khiến bé Thu nhận ra ba. Khi nhận ra ba, tình cảm, thái độ của em đã thay đổi hoàn toàn. Như vậy, chi tiết vết thẹo đã tạo nên kịch tính, tình huống truyện làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn của tác phẩm.

Xem thêm:   Bài tập đọc hiểu lớp 9 môn Ngữ văn

Chi tiết nghệ thuật vết thẹo góp phần quan trọng thể hiện tính cách và tình cảm của nhận vật bé Thu – một em bé có bản lĩnh và có tình yêu ba sâu sắc.

Chi tiết nghệ thuật vết thẹo còn thể hiện sự tàn khốc của chiến tranh và là lời tố cáo chiến tranh nhẹ nhàng mà thấm thía. Chiến tranh không chỉ khiến vợ phải xa chồng, con phải xa cha. Chiến tranh không chỉ tàn phá thể xác mà còn làm tổn thương tinh thần, khiến con không nhận ra cha. Chiến tranh khiến người ta phải xa cách và phải xa cách trong chính lúc gặp mặt.

“Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn”, cời chi tiết nghệ thuật đặc sắc: vết thẹo, tác phẩm “Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã khắc họa tính cách nhân vật bé Thu, đồng thời góp phần tạo nên sự lôi cuốn hấp dẫn người đọc. Chi tiết cũng góp phần làm cho tác phẩm của Nguyễn Quang Sáng sống mãi cùng thời gian.

Chi tiết “vết thẹo” đã thắt nút và mở nút câu truyện về chính vết thẹo đã làm bé Thu không nhận ra cha nên em đã lạnh nhạt và xa lánh ông Sáu, kiên quyết không gọi ông Sáu là “ba”. Nhưng trong thái độ đó ta lại nhận ra một tình cảm thuỷ chung, sâu sắc mà bé Thu dành cho cha của nó. Và cũng chính “vết thẹo” ấy, sau khi đã hiểu được ngọn nguồn của nó lại làm cho bé Thu càng yêu cha nhiều hơn. Ngoài ra, “vết thẹo” còn là chứng tích của chiến tranh gây ra bi kịch trong tình cảm của cha con ông Sáu, gợi cho người đọc nghĩ đến những mất mát đau thương éo le của chiến tranh. Vì vậy, chi tiết “vết thẹo” còn mang ý nghĩa tố cáo chiến tranh. Từ đó, ta thấy chi tiết “vết thẹo” đã thể hiện sự già dặn trong ngòi bút của Nguyễn Quang Sáng.

Nguyễn Quang Sáng là nhà văn chuyên viết về cuộc sống của con người Nam bộ. Tác phẩm của ông đã để lại dấu ấn trong lòng biết bao người đọc. Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là truyện ngắn “Chiếc lược ngà”. Đoạn trích “Chiếc lược ngà” trong sách văn chín-tập một cho ta hiểu được tình cha con của anh Sáu và bé Thu rất thiêng liêng và đẹp đẽ. Để hiểu rõ hơn về tình cảm cao đẹp đó chúng ta hãy phân tích về nhân vật anh Sáu và bé Thu trong đoạn trích ấy.

Anh Sáu xa nhà đi chiến đấu cho đến khi bé Thu lên tám tuổi anh mới có dịp về thăm nhà thăm con. Trong ba ngày anh Sáu ở nhà, bé Thu không chịu nhận anh là cha vì vết sẹo dài trên má khiến cho anh không giống với người cha trong ảnh chụp chung với má mà em đã được xem. Em chỉ nói trổng, không nhờ anh chắt nước cơm vì không muốn gọi ba và Thu đã hất tung cái trứng cá mà anh gắp cho rồi em bơi xuồng qua mét ngoại. Khi bé Thu nhận ra anh Sáu là ba thì tình cảm cha con trỗi dậy mãnh liệt trong long em, nhưng đó cũng là lúc anh Sáu đã đi rồi. Ở khu căn cứ, anh Sáu đã làm cho con chiếc lược ngà với dòng chữ: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”. Trong một trận càn, anh Sáu bị thương. Trước lúc hy sinh, anh còn kịp trao chiếc lược ngà cho đồng đội, nhờ bác Ba đem về cho bé Thu.

Nghị luận về truyện ngắn "Chiếc lược ngà"

Bé Thu là một đứa trẻ thương cha bằng một tình cảm mãnh liệt, bất tử. Cũng như nhiều đứa trẻ bất hạnh khác trong chiến tranh, bé thu thiếu thốn tình yêu thương của người cha tử tấm bé. Do đó, em khát khao được gặp cha và mong muốn được gọi một tiếng ba trong đời. Nhưng tất cả những gì bé Thu biết về cha mình chỉ là một tấm ảnh cũ khi ông chụp chung với mẹ. Hình ảnh ấy đã khắc sâu vào trong tâm trí bé. Vì vậy, khi gặp ông Sáu, bé Thu không thể chấp nhận ông Sáu là cha bởi trên khuôn mặt ông là một vết sẹo dài đáng sợ khác hẳn với người cha trong tấm ảnh. Anh Sáu càng gần gũi, vỗ về bé thì bé càng đẩy ra. Em chẳng bao giờ chịu gọi ba, bất chấp lời dọa nạt, kể cả khuyên nhủ của người. Nhưng bé Thu càng tỏ thái độ lạnh nhạt, xa lánh ông Sáu ta càng thấy rõ tình yêu của bé đối với người cha của mình trong tấm ảnh. Đối với em, tình thương cha không thể chia sẻ cho bất cứ ai. Em phản kháng mãnh liệt để khẳng định mình chỉ có một người cha. Tất cả những hành động, suy nghĩ ấy đã tan biến khi em hiểu vấn đề.

Khi được bà ngoại giải thích, bé Thu đã trăn trở và ân hận nhưng đó cũng là lúc ông Sáu phải lên đường. Bao cảm xúc dồn nén trong long suốt mấy năm nay cộng với nỗi ân hận đã vỡ òa ra thành tiếng thét- như cứa vào tâm can của mọi người. Trong giây phút chia tay ấy, cái nhìn xa xăm, bao cử chỉ, hành động đều nói lên tình thương cha của em thật nồng nàn. Hiểu được tình thương của người con nhỏ bé đó, không ai giận em mà quý em nhiều hơn. Thử hỏi, có nỗi đau nào lớn bằng nỗi đau của một đứa con mong muốn được gặp cha trên đời, nhưng đến khi gặp mặt, nó lại không nhìn nhận. Để rồi đến lúc hiểu ra thì cha nó phải chia xa vĩnh viễn. Khi lớn lên, bé Thu đã trở thành cô giao liên dũng cảm và nhận chiếc lược ngà của ba từ ông Ba. Tình cha con trong Thu đã trở nên bất tử.

Trong đoạn trích “Chiếc lược ngà”, tình thương con dạt dào bất tận của người cha-anh Sáu, đã thể hiện rất rõ nét. Thương gia đình, thương con nên anh đi chiến đấu khi con chưa đầy một tuổi. Nỗi nhớ con của anh chồng chất theo thời gian. Bởi vậy khi được về thăm nhà, ông cảm thấy nôn nao, trăn trở. Nhưng trái ngược với sự mừng rỡ, xúc động khi được về thăm con là cảm giác hụt hẫng trước thái độ xa lánh của con. Với anh, nỗi đau thương tật để lại trên mặt không đau bằng nỗi đau tinh thần. Nhưng anh vẫn không hề thất vọng khi trao tình thương cho con mà bị con từ chối. Suốt ba ngày phép, anh luôn ở gần con để vỗ về con, mong được nghe tiếng ba. Nhưng đáp lại sự quan tâm của anh chỉ là sự phản kháng, lạnh lùng và những lời nói trổng của con gái. Điều đó đã khiến anh vô cùng đau khổ. Chính lòng thương con đã khiến anh nhẫn nhục, kiên trì. Hạnh phúc dâng trào và những dòng nước mắt trong giây phút chia tay khi anh được con gọi bằng tiếng ba thân thương, nỗi mong chờ của người cha đã được bù đắp. Nhưng hạnh phúc đến với anh sao mà ngắn ngủi quá vì đã đến lúc anh phải chia tay với con. Dù ở gần con hay ở xa con nhưng tình thương của anh Sáu không phai nhạt. Ở chiến khu, anh rất nhớ con và ân hận vì đã đánh con. Anh đã dồn tất cả tình yêu thương của mình để làm chiếc lược ngà với dòng chữ: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba”. Đó chính là thước đo để đánh giá tình thương con sâu đậm của anh. Trong một trận càn, anh bị bắn. Trước phút lâm chung, anh không nói được lời nào nhưng anh vẫn nhớ đến “Chiếc lược ngà”. Bằng cái nhìn với người đồng đội, anh Sáu đã chuyển giao kỉ vật cho bé Thu. Phải chăng tình yêu thương con là sức mạnh để anh vượt qua cái chết. Tình thương con của anh đã trở nên bất tử.

Chiến tranh đã gián tiếp xuất hiện qua vết sẹo của anh Sáu. Nó đã trở thành hố sâu ngăn cách tình cảm cha con. Tuy nhiên, vượt qua rào cản vô hình ấy, tình cha con giữa ông Sáu và bé Thu lại trở nên cao đẹp và thiêng liêng hơn bao giờ hết.

Em cảm thấy xúc động trước sự mất mát của cha con anh Sáu. Biết bao nhiêu người đã hy sinh tình cảm đẹp đẽ ấy trong chiến tranh chống quân xâm lược.

Bằng giọng kể hay, truyền cảm-Bác Ba, cách kể chuyện tự nhiên với những tình huống bất ngờ nhưng hợp lý, đặc biệt là cách xây dựng vai kể làm cho câu chuyện trở nên chân thật, nhà văn Nguyễn Quang Sáng đã đem đến cho người đọc cảm xúc nhẹ nhàng, sâu sắc về bức tranh hiện thực của cuộc chiến những năm 1966: mối quan hệ tình cảm gia đình trong cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc đầy gian khổ và hy sinh. Câu chuyện đã khuyên chúng ta phải biết trân trọng và giữ gìn tình cảm gia đình thiêng liêng và đẹp đẽ.

Nghị luận về truyện ngắn “Chiếc lược ngà” được HSG chia sẻ trên đây là để hiểu hơn về giá trị nội dung tư tưởng đặc sắc Nguyễn Quang Sáng đã gửi gắm qua từng câu chữ trong tác phẩm cũng như thấy được bút pháp kể chuyện độc đáo và ngôn ngữ mang đậm màu sắc Nam Bộ đã tạo nên thiên truyện hấp dẫn dành cho người đọc.

………………………………

Ngoài Nghị luận về truyện ngắn “Chiếc lược ngà”, các bạn học sinh còn có thể tham khảo các đề thi, Đề thi giữa kì 2 lớp 9, học kì 2 lớp 9 các môn Toán, Văn, Soạn bài lớp 9, Soạn Văn Lớp 9 (ngắn nhất) mà chúng tôi đã sưu tầm và chọn lọc. Với đề thi lớp 8 này giúp các bạn rèn luyện thêm kỹ năng giải đề và làm bài tốt hơn. Chúc các bạn ôn thi tốt

Leave a Reply

DMCA.com Protection Status