fbpx

Giáo án bài Lao xao (Duy Khán) – Giáo án Ngữ văn lớp 6

Tải word giáo án: Lao xao (Duy Khán)

1. Kiến thức

+ Bằng sự quan sát tinh tường, vốn hiểu biết phong phú và tình cảm yêu mến của thiên nhiên, tác giả đã nêu những bức tranh cụ thể, sinh động nhiều màu sắc và thế giới các loài chim ở đồng quê.

+ HS nhận rõ vẻ đẹp từ sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim. Từ đó thấy được tâm hồn nhạy cảm, sự hiểu biết và tình yêu thiên nhiên, hiểu được nghệ thuật quan sát, nửa chính xác, sinh động và hấp dẫn về các loài chim của tác giả.

2. Kĩ năng

Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm, chọn bố cục thích hợp với đề tài và viết văn miêu tả – kể chuyện.

3. Thái độ

Bồi dưỡng tình yêu quê hương, yêu thiên nhiên.

1. Giáo viên Sách giáo viên, sách giáo khoa, giáo án.

2. Học sinh sách giáo khoa, nháp, vở ghi.

1. Ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số :

2. Kiểm tra

1. Đọc thuộc lòng và diễn cảm đoạn văn: “Dòng suối đổ vào sông…Tổ quốc”

Theo em đoạn văn ấy hay và sâu sắc ở chỗ nào?

2. Bài kí Lòng yêu nước đã chứng minh một chân lí giản dị và đầy sức thuyết phục. Đó là chân lí như thế nào? Cách lập luận và chứng minh của tác giả ra sao?

3. Bài mới

Trong những truyện viết về thiếu nhi, viết cho thiếu nhi, Tuổi thơ im lặng của Duy Khán là một tác phẩm đặc sắc. Kỉ niệm tuổi thơ, cảnh sắc làng quê, cuộc sống và hình ảnh con người hồn hậu,chất phác nơi xóm thôn… được tác giả kể lại với bao tình quê vơi đầy. Bài Lao xao trích trong tuổi thơ im lặng nói về vườn quê chớm hè và thế giới loài chim trong bầu trời và tâm hồn bầy trẻ nhỏ. Hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu bài văn.

4. Củng cố, luyện tập

Cảm nhận về một loài chim trong bài văn?

5. Hướng dẫn học ở nhà

– Học thuộc ghi nhớ.

– Hoàn thiện bài tập.

– Chuẩn bị kiểm tra TV

Xem thêm các bài soạn Giáo án Ngữ văn lớp 6 chuẩn khác:

Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt

Hoạt động 1: đọc và tìm hiểu chú thích

– GV nêu cách đọc

– GV đọc mẫu

– Gọi HS đọc

– Nêu những hiểu biết của em về tác giả, tác phẩm?

– Cho HS đọc thầm phần giải nghĩa từ

– Ngoài các từ trong SGK còn thêm các từ

I.Đọc và tìm hiểu chú thích

1. Đọc

– Yêu cầu đọc: Giọng đọc chậm rãi, tâm tình, kể lại những kỉ niệm tuổi thơ ở quê hương.

2. Tìm hiểu chú thích:

a. Tác giả – tác phẩm:

– Tác giả: Duy Khán (1934 – 1995) ở huyện Quốc Võ- bắc Ninh.

– Tác phẩm Lao xao trích từ tác phẩm Tuổi thơ im lặng của Duy Khán, tác phẩm được giải thưởng Hội nhà văn 1987

b. Giải nghĩa từ khó:

+ Vung tứ linh: vung ra bốn phía

+ Láu táu: cách nói nhanh, có khi lắp, có khi vấp váp, không rõ tiếng.

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản.

– Em hiểu gì về thể loại kí?

– Nêu bố cục của bài?

– Tác giả miêu tả theo trình tự nào?

– Gọi HS đọc đoạn mở đầu

– Nêu cảm nhận của em về cảnh này?

– Nhận xét về cách miêu tả loài vật trong đoạn văn?

– Âm thanh nào khiến tác giả chú ý nhất? Vì sao?

– Đọc đoạn văn: “Sớm… râm ran” hãy nhận xét về số tiếng của mỗi câu? Các câu ấy thể hiện dụng ý nghệ thuật gì của tác giả?

– Nhận xét về cách miêu tả thế giới loài chim của tác giả?

* GV: Dụng ý cách phân loại này là để cho phù hợp với tâm lí trẻ thơ và chịu ảnh hưởng của văn hoá dân gian

– Trong số các loài chim mang vui đến cho mọi nhà, tác giả chú đến những loài nào?

– Chúng được kể bằng những chi tiết nào?

– Chúng được kể trên phương diện nào: hình dáng, màu sắc hay hoạt động?

– Những biện pháp NT nào được sử dụng ở đây? Tác dụng của biện pháp NT đó?

– Các câu đồng dao được đưa vào bài có ý nghĩa gì?

– Vì sao gọi đó là các loài chim hiền?

Câu chuyện về nguồn gốc của chim bìm bịp có ý nghĩa gì?

– Câu chuyện dân gian về nguồn gốc con chim bìm bịp thể hiện sự căm ghét cái ác, cái xấu, cái bịp bợm nhất. Nó làm tăng ý vị văn hoá dân gian cho câu chuyện và bức tranh thiên nhiên đầy hấp dẫn.

– Thống kê những koài chim ác, dữ?

– Liệu đó có phải là tất cả các loài chim ác, chim dữ?

– Chúng được kể và tả trên các phương diện nào?

– Diều hâu có những điểm xấu và ác nào?

– Điểm xấu nhất của quạ là gì?

– Chim cắt ác ở điểm nào?

– Nếu đánh giá chúng bằng cách nhìn dân gian, em sẽ đặt tên cho mấy thú chim ác, chim xấu đó như thế nào?

– Quạ: chim ăn chộm

– Diều hâu: chim ăn cướp

– Cắt: chim đao phủ

– Tại sao tác giả lại gọi chúng là chim ác, chim xấu?

– Em có thích cách gọi này không? Vì sao?

– Thích vì đó là cách gọi dân tộc thường dùng.

– Không vì chưa khoa học.

– Em có nhận xét gì về cách miêu tả ba loại chim trên của tác giả?

– Tại sao tác giả gọi chim chèo bẻo là chim trị ác?

– Chèo bẻo đã chứng tỏ là chim trị ác qua những đặc điểm nào về hình dáng và hoạt động?

– Đang kể chuyện chèo bẻo diệt kẻ ác, tác giả viết: “Chèo bẻo ơi, chèo bẻo !” Điều đó có ý nghĩa gì?

– Tại sao tác giả miêu tả cảnh chim cắt xỉa chết chèo bẻo… trước sự chứng kiến của lũ trẻ làng ?

– Và có ý mghĩa gì?

=> Cách miêu tả sống động như đang xảy ra, tác giả muốn giửi gắm vào đó bài học nhẹ nhàng sâu sắc:

+ Dù mạnh giỏi đến đâu mà gây tội ác thì nhất định sẽ bị trừng trị.

+ Nói đến sức mạnh của tinh thần đoàn kết cộng đồng sẽ làm nên sức mạnh gấp bội

GV: Đó là qui luật của tự nhiên, của loài chim mà cũng là của chính loài người. Một lần nữa triết lí dân gian lại thấp thoáng hiện lân âm thâm trầm, thấm thía.

– Em thử đặt tên cho chèo bẻo theo cảm nhận của em?

– Chim kết đoàn

– Chim hảo hán

– Chim dũng sĩ

II. Tìm hiểu văn bản:

1. Tìm hiểu chung về văn bản:

– Thể loại : Kí – Hồi tưởng của bản thân tác giả.

– Bố cục: 2 đoạn

+ Đoạn1: Cảnh buổi sớm chớm hè ở làng quê.

+ Đoạn2: Thế giới các loài chim

=> Cách miêu tả của tác giả đi từ khái quát đến cụ thể – tả chọn lọc và cụ thể một vài loài chim tiêu biểu

2. Phân tích chi tiết:

a. Cảnh buổi sớm chớm hè ở làng quê qua sự hồi tưởng của tác giả:

– Đoạn văn ngắn gồm 10 câu: tác giả miêu tả cảnh khái quát buổi sớm chớm hè ở quê hương với hương thơm, màu sắc các loài hoa cùng với vẻ rộn rịp, xôn xao của bướm, ong.

– Tác giả miêu tả đặc điểm hoạt động của ong bướm. => Cách miêu tả tạo được bức tranh sinh động về sự sống của ong và bướm trong thiên nhiên

– Âm thanh Lao xao – Từ láy tượng hình => Đây là âm hưởng, nhịp điệu của đất trời, cỏ cây và cả cái lao xao của tâm hồn tác giả.

– Những câu văn ngắn, chỉ có một từ-dụng ý nói các loài chim sẽ được miêu tả qua cái nhìn và cảm nhận của trẻ thơ, vui vẻ, hồn nhiên, rất ngây thơ.

b. Những bức tranh và mẩu truyện về thế giới loài chim:

– Miêu tả thế giới loài chim theo hai nhóm: chim hiền và chim ác.

b.1. Nhóm chim hiền: (Hay còn gọi là chim mang vui đến cho mọi nhà)

– Chim sáo và tu hú

+ Chim sáo: Đậu cả trên lưng trâu mà hót; tọ toẹ học nói; bay đi ăn, chiều lại về với chủ.

+ Chim tu hú: Báo mùa tu hú chín; đỗ trên ngọn tu hú mà kêu.

– Chúng được kể về đặc điểm hoạt động (hót, học nói, kêu mùa vải chín)

– NT được sử dụng: Nhân hoá (Chị Điệp, cậu Sáo, em Tu hú); Từ láy tượng thanh: các các, chéc chéc, bịp bịp, tu hú=> Tạo nên cảnh vui vẻ, sinh động.

– Câu đồng dao (ca dao cho trẻ em) quen thuộc – phù hợp với tâm lí trẻ thơ.

– Gọi đó là loài chim hiền vì chúng thường xuyên mang niềm vui đến cho người nông dân, cho thiên nhiên, cho đất trời

b.2. Những loài chim ác, dữ: Diều hâu, quạ, chèo bẻo, cắt… => Loài chim thường gặp ở nông thôn

– Hình dáng, lai lịch, hoạt động.

+ Diều hâu: Mũi khoằm, đánh ơi xác chết và gà con rất tinh. Nó lao như mũi tên xuống, tha được gà con, lao vụt lên mây xanh, vừa lượn vừa ăn.

+ Quạ: Bắt gà con, ăn trộm trứng, ngó nghiêng ở chuồng lợn.

+ Chim cắt: Cánh nhọn như mũi dao bầu chọc tiết lợn; khi đánh nhau xỉa bằng cánh; vụt đến vụt biến như quỷ.

=> Cách gọi có kèm theo thái độ yêu ghét của dân gian, chỉ các loại động vật ăn thịt hung dữ.

b.3. Chim trị ác: Loại chim dám đánh lại các loài chim ác, chim xấu (chèo bẻo).

– Hình dáng: như những mũi tên đen hình đuôi cá.

– Hoạt động:

+ Lao vào đánh diều hâu túi bụi khiến diều hâu phải nhả con mồi, hú vía.

+ Vây tứ phía đánh quạ. Có con quạ chết đến rũ xương.

+ Cả đàn vây vào đánh chim cắt để cứu bạn, khiến cắt rơi xuống ngắc ngoải.

=> Tác giả muốn thể hiện thiện cảm của mình đối với loại chim này; ca ngợi hành động dũng cảm của chèo bẻo.

– Chim cắt xỉa chết chèo bẻo – bị đàn chèo bẻo đánh tập kích con chim cắt khác, khiến cho nó ngấp ngoải rơi xuống…

Hoạt động 3: Tổng kết và luyện tập

– Em hiểu biết gì thêm về thế giới tự nhiêm và con người qua văn bản Lao xao?

– Tình cảm nào được khơi dậy trong em khi tiếp xúc với thế giới các loài vật trong văn bản Lao xao?

– Em học tập được gì từ NT miêu tả và kể chuyện của tác giả trong văn bản?

– Gọi HS đọc ghi nhớ

III. Tổng kết: Ghi nhớ: SGK – Tr113

– Hiểu biết thêm về một số loài chim ở làng quê nước ta. Qua đó thấy được sự quan tâm của con người với loài vật.

– Yêu quí các loài vật quanh ta, yêu làng quê, yêu DT.

– NT:

+ Quan sát tinh tường đối tượng miêu tả

+ Vốn sống rất cần khi miêu tả.

+ Miêu tả, kể chuyện cần được lồng trong cảm xúc.

VI.Luyện tập:

1. Giải thích cái hay của nhan đề lao xao?

Gợi ý: – Nhan đề vừa nói đén thế giới loài chim.

– Gợi nghĩ đến buổi sáng mùa hè ở làng quê.

2. Tại sao với loài chim hiền tác giả chỉ tả qua hình dáng, màu sắc, tiếng kêu, hót. Còn các loài chim ác dữ lại chủ yếu tả qua thói quen hành động gây tội ác của chúng.

– Để gây hấp dẫn sinh động, tránh trùng lặp , đơn điệu, nhàm chán.

– Phù hợp với tập tính từng nhóm chim, loài chim.

– Với tính ác , dữ, cách biểu hiện rõ nét nhất là qua việc làm, qua hành động với chúng.

Leave a Reply

DMCA.com Protection Status